Muszę pana obszukać. Nowe zasady.
Widzę, że Trocki wreszcie zgodził się na ochronę.
Nikt nie pytał go o zdanie.
Nie chcemy, żeby zabili go w naszym mieście
i zrobili z nas pośmiewisko.
Po co to panu?
To tylko nóż do papieru.
Zatrzymam go. Odbierze go pan przy wyjściu.
Dzień dobry, towarzyszu Trocki.
Nie macie nic innego do roboty?
Pracuję, siedząc na tym krześle od samego przyjazdu.
I jak zauważyłeś wczoraj,
nie zamierzam porzucać idei ani nawyków,
bez względu na liczbę zabójców, nasłanych przez twojego idola.
Można wezwać stolarza. To jego zadanie.
Nie chciał przyjść.
Boi się, że wirus przemocy zarazi też jego dom.
Szlag by to.
- Draństwo. - Poproszę o młotek.
- Bez obaw, znam się na tym. - Proszę.
Ciągle nazywa pan Stalina mordercą. A pan?
Nie jest pan krwawym tyranem? Ilu pan zabił?
Krytyczne sytuacje wymagają drastycznych posunięć.
Nie liczy się liczba ofiar, lecz powód ich złożenia.
- Martwi to martwi. - I dlatego trzeba myśleć o żywych.
Zapewnić im przyszłość.
Śmierć przeszłości karmi teraźniejszość
i rodzi przyszłość. I tyle.
Wszyscy przegrani tyrani uzasadniają ofiary wielkimi celami
i twierdzą, że współcześni ich nie rozumieli.
Jeżeli można było uniknąć ofiar,
unikałem ich, czasem nawet na własną zgubę.
Panowie.
Petersburska Rada Delegatów Robotniczych
proponuje bez zwłoki rozpocząć strajk generalny.
Zgoda! Dobrze.
Widzieliśmy 9 stycznia, ile jest wart wasz pokojowy protest. Dosyć!
Naprawdę sądzicie, że powszechny strajk pokona bagnety?
- Trzeba działać radykalnie! - Co proponujecie?
Jedyne, co może zaproponować normalny mężczyzna.
Zbroić się! Uzbroić robotników!
Musimy rozpocząć tajną produkcję broni.
Trzeba zająć drukarnie i drukować ulotki
z wezwaniem do rewolucji!
I wtedy, tylko wtedy, nas usłyszą.
I będą rozmawiać jak z równymi.
Aż się unosicie, Trocki. Nie uderzcie o sufit.
- Radykał, ekstremista. - Towarzysze!
Towarzysze!
Nie pójdziemy drogą zbrojnej rewolucji.
Jeśli to do was nie dociera, Trocki,
odejdźcie z Rady.
Wynocha, Trocki!
Dlaczego śmierdzi tu kapuśniakiem, doktorze Helphand?
To zapach farby drukarskiej. Sam go nie cierpię.
Niech mi pan powie, że nie przyjechałem tu na darmo.
Obawiam się, że nie mam dobrych wieści, Herr Kobert.
Jako członek Rady Delegatów widzę,
że to zgraja kalek i impotentów.
Słyszałem, że zjawił się tu wasz pupil Trocki.
Tak, ma coraz większy autorytet u robotników.
Ale czy chcemy pójść tą samą drogą?
Wie pan, czego brakowało rewolucji 9 stycznia?
Świętej ofiary.
Kogoś, z czyim imieniem na ustach lud obaliłby reżym.
Uważa pan, że Trocki nadaje się do roli ofiary?
Czemu nie? Sam pan mówi, że lud go kocha.
Jest młody, narwany i bystry.
Za co żandarmi mieliby zabić Trockiego?
Areszt i zsyłka, jak zwykle.
Kto twierdzi, że zabiją go żandarmi?
Chce pan, żebym ja go zabił?
Niemożliwe.
Ile pan za to chce?
Proszę, pańskie 30 srebrników.
Bez obaw. Brudną robotę odwalimy sami.
Pańskie zadanie to sprawić,
żeby w tym mieście każdy pies słyszał o Trockim.
Reszta to nie pańskie zmartwienie.
Źle robimy. Mogliśmy poprosić Radę o zgodę.
Rada to brudna kość, którą rzucają nam,
żeby nie doszło do rewolucji.
Bez działania nic nie osiągniemy.
Z rewolucją jak z kobietą.
Okażesz słabość, brak namiętności, a pójdzie sobie.
I dlatego potrzebna nam siła, uzbrojeni robotnicy.
Nasi. Idziemy.
Stać!
Kim jesteście? Ręce do góry!
Obszukać.
Idziemy.
Ulotki!
Aresztować.
Dureń!
Stać!
Żandarmeria skonfiskowała ulotki.
Jednego towarzysza zabili.
Postawią patrole przy każdej drukarni.
To nic. To tylko początek.
Miesiąc temu nie mieliśmy nic.
Nie rozumiesz? Rosja jest jak aptekarska waga.
Od poparcia robotników zależy to, która szalka przeważy.
Potrzeba nam tysięcy ulotek.
Dziesiątek tysięcy. I gazet.
Lwie, spójrz na mnie.
Spójrz na mnie!
Pokochałam kogoś, kto nie poddaje się trudnościom.
I nie zamierzam się rozczarować.
Mój mężczyzna nie rezygnuje i się nie poddaje.
Zawsze wygrywa.
Jesteś moim lew i nikt cię nie powstrzyma.
Nie będę brać pieniędzy od Niemców.
To logika ofiary. Chcą mnie wykorzystać.
A z ciebie nie ofiara, ale agresor.
I dlatego nikomu nie pozwolę sobą manipulować.
Spójrzmy z innej perspektywy.
Gdzie jak nie w Niemczech podchwycą ideę rosyjskiej rewolucji?
Chcą cię wykorzystać, a to ty wykorzystasz ich.
Weź ich pieniądze i daj przykład niemieckim robotnikom.
Widzę, że wciąż nie masz zasad.
Przeszkadzają w interesach.
Potrzeba trybuny? Mam wszystko.
Pieniądze, kontakty i gazetę, która stanie się trybuną.
Zgoda?
Chcę, żebyś wiedział. Bardzo się tobą brzydzę.
Przeżyję to.
Do jutra, w redakcji naszej gazety.
Proletariat powinien nie tylko wzywać do rewolucji,
ale dążyć do niej.
Nie można wyznaczyć daty rewolucji, niczym demonstracji.
Jeszcze nigdy rewolucja nie wybuchła na rozkaz.
Ale z powodu nadciągającej katastrofy
trzeba już teraz zająć jak najlepsze pozycje,
uzbroić masy i natchnąć je rewolucyjną retoryką,
ćwiczyć je i trzymać w gotowości.
Żeby, gdy nadejdzie chwila, uderzyć na całej linii.
Rewolucyjny proletariat istnieje.
Trzeba umieć wyprowadzić go na ulice w całej Rosji...
ROBOTNICY, DO BRONI!
...i zjednoczyć wspólnym hasłem.
Kropka.
Trenerzy Tomson i Chodaszewicz!
GUBERNIA CHERSOŃSKA, 1905.
Dawno cię tu nie było.
Nie jestem już młody, a to 30 wiorst tam i z powrotem.
A teraz przyjechałem, bo wnuczki chciały zobaczyć miasto.
Jestem Pietruszka, ma pani proso?
- Nie. - A ja mam!
Uzbrojenie robotników
i rewolucyjna przemoc
doprowadzi do sprawiedliwości i równości.
Za cenę ogromnej ofiary
z krwi najlepszych synów nasza ojczyzna kupiła wolność.
Tylko dać takim strzelby.
ROBOTNICY, DO BRONI!
Nie podobamy ci się, Żydku jeden?
Dobra, dobra. Stary Żyd już sobie idzie.
Zadałem ci pytanie!
Dziadku!
Jakie ładne Żydóweczki.
Nie płacz. Chodź do dziadka.
Chodź, mała. Chcesz zobaczyć dziadka?
Patrz, jest dziadek.
Nie chcesz, żeby go bili, rybeńko? Nie chce.
A więc...
Zjedz to, kochana.
Jedz! Jedz, Żydóweczko.
Jedz! No jedz. Za dziadka.
Dobrze. Dalej.
Nikt nie będzie bić dziadka.
Grzeczna dziewczynka.
Widzisz? Nikt nawet nie dotyka twojego dziadka.
Chodź do mnie, kochanie.
Podobało się, pejsiaku?
Nie!
Żyd!
- Lowa. - Co tam?
Chodź.
Witaj...
synu.
TATA PRZYJECHAŁ
Chce pan herbaty?
Obejdę się...
moja droga.
Ja też nie chcę.
Pójdziemy na spacer.
- Teraz? - Czemu nie?
Nocą stolica ukazuje prawdziwe oblicze.
Nie podoba ci się moja Natasza?
Nie przyjechałem do niej.
Nawet sobie nie wyobrażasz, jaką bestię...
wypuszczasz na wolność.
To mroczna, straszna siła!
Nie spostrzeżesz się, a wszystko pożre.
A na końcu ciebie.
Przestań. Nic nie rozumiesz.
Z nami jest przyszłość. Wcale nie taka mroczna.
Jestem twoim ojcem!
Nie mów do mnie tak, jak do nich.
Nie rozpalaj tego ognia.
Jest piekielny, diabelski. Nie rozdmuchuj go!
Wiesz, że nie wierzę ani w Boga, ani w diabła.
Biegu historii już nie zatrzymasz.
Omal nie zabili twojej córki. A ty chcesz dać im broń.
Przykro mi, że to widziałeś.
Otwórz oczy, Lejba!
Rozejrzyj się! Ten twój nowy świat
jest taki sam i nigdy się nie zmieni!
Chcesz poświęcić dzieci dla tych łajdaków?
Tak. Zrobiłem to.
Poświęciłem żonę. I ciebie. I siebie.
Pół świata czci tego, który oddał życie za ludzkie grzechy.
Ale ci sami ludzie nie poświęcą nawet kawałka swojego szczęścia.
A ja owszem!
Jestem gotowy! Potrafię to! Jasne?
Nie jesteś człowiekiem.
Nie jesteś już moim synem.
Przeklinam cię.
Wreszcie powiedziałeś to na głos.
Przekląłeś mnie już wtedy, kiedy rzuciłem szkołę.
Nigdy we mnie nie wierzyłeś! Ale udowodnię ci, że mam rację!
I nikt mnie nie powstrzyma!
Nawet nie wiem, co powiedzieć.
Uważać innych za cegły historii to jedno.
To niemoralne, ale zrozumiałe.
Ale gotowość do poświęcenia bliskich, rodziny...
Aperitif.
A gdyby dali panu władzę nad Związkiem w zamian za życie Natalii?
Natalia pierwsza by się na to zgodziła.
Nie patrz tak na mnie, Frank.
Straciłam dwoje dzieci. Najstraszniejsze już za mną.
- Jeszcze jeden problem, Lwie. - Jaki?
Kucharz nie chce pracować.
Pozwól, że zgadnę.
- Wirus przemocy? - Tak.
Jasne.
Aperitif wypijemy innym razem.
Frank, umiesz zabijać króliki?
- Nie zdarzyło się. - Nauczyli mnie za młodu.
Ojciec.
Chodź, jeśli nie boisz się krwi.
Ten strajk trzeba zmienić w coś większego.
Ludzie nie są gotowi. Dopiero zaczynamy.
A broń, sam pan wie...
Do diabła z ludźmi.
Gospodarka Europy trzeszczy w szwach, niemiecka też.
- Trzeba szybko działać. - Ale...
Jeśli się nie uda, obiecuję,
że o naszej umowie dowiedzą się pańscy przyjaciele rewolucjoniści.
Stać.
Jedziemy.
Nie. Nie poprowadzę teraz ludzi na bagnety.
Właśnie wezwaliśmy robotników do zbrojenia się.
Czort z tym. Strajk powszechny.
Możemy nie mieć drugiej szansy,
żeby wyprowadzić na ulice tylu wściekłych ludzi.
Wiesz, ile rewolwerów można nielegalnie wyprodukować
na jednej nocnej zmianie w fabryce?
Trzy! Tylko trzy, Parvus.
W tym jeden zdatny do użytku.
To kropla w morzu. Trzeba czasu.
Gniew ludu to kapryśny zasób, Lwie Dawidowiczu.
Kończy się,
tak jak szczodrość moich mecenasów.
Wiesz co?
Do diabła z twoimi mecenasami.
Powiedz im to.
Ciągle się o ciebie boję.
To głupie?
Wiedziałaś, jak żyję.
Nie o ciebie. Nie ufam Parvusowi.
Normalne. Nikt mu nie ufa.
Tak. Ale sęk w tym, że ma rację.
Skoro ja to widzę, to inni też.
Albo rewolucja się wypali, albo wywołają ją jemu podobne gnidy.
Boję się to powiedzieć, ale...
Ale co?
Nie oddawaj im jej.
To twoja rewolucja.
O co chodzi?
O nic.
Zmęczyłam się.
Chodź, przyjacielu. Dziś twoja kolej.
Nie rozumiem, czemu wspomina pan o 1905.
Tę rewolucję pan przegrał.
Usprawiedliwia pan dalsze ofiary?
Tak, przegrałem. A decyzja była słuszna.
Bolesna i poniżająca. Ale nie było wyjścia.
Znalazłem się między młotem a kowadłem.
Jedna z sił chciała mojej fizycznej śmierci.
Druga była mądrzejsza, a zatem groźniejsza.
Daj.
Generałowie kłócą się o to, co robić z przeklętymi rewolucjonistami.
CAR ROMANOW, PREMIER STOŁYPIN
Część chce skąpać kraj we krwi.
Inni chcą się dogadać, bo nie stać nas na wojnę.
Tymczasem pan, gubernator Saratowa,
zdołał uspokoić nastroje w swoim mieście.
To zaszczyt służyć ojczyźnie, Wasza Wysokość.
Może wie pan coś, czego nie wiedzą moi generałowie.
- Podzieli się pan tym sekretem? - Mądrze używany knut.
Aleksander Newski nie atakował,
lecz pozwolił wrogom wejść na cienki lód.
Potonęli, obciążeni zbrojami.
Nie zaprosiłem pana dla zagadek.
Proszę o wybaczenie. Chciałem powiedzieć,
że z buntownikami należy zrobić to, co Newski zrobił z krzyżakami.
Niech robią, co chcą. Nie strzelajmy, jak w styczniu.
Niech sami przelewają swoją krew.
To na zawsze zdyskredytuje rewolucję i jej przywódców.
A jeśli nie zechcą przelewać krwi?
W tłumie będą nasi ludzie, przebrani za robotników.
Zaczną strzelać, zmuszając do tego żołnierzy.
Przelana krew spadnie na rewolucjonistów, a nie na carski dwór.
SANKT PETERSBURG, LISTOPAD 1905
Strajk powszechny! Wszyscy na manifestację!
Niech tchórze się pochowają!
Towarzysze!
Prawo przestępczych władz to przestępcze prawo.
Właśnie!
Przestępcy nie będą nam mówić, jak żyć!
Tak!
- Niech was usłyszą! - Tak!
- Niech zobaczą waszą siłę! - Tak!
- Niech trzęsą się ze strachu! - Tak!
- Na manifestację! - Tak!
Zaczęło się.
Przekaż carowi.
Trzeba natychmiast zwołać posiedzenie rządu.
Nasza kolej, Siergieju Siergiejewiczu.
Proszę działać zdecydowanie, ale bez rozgłosu.
Boisz się?
Za późno na strach. Nie ma odwrotu.
Ja się boję.
Ujrzeć po raz pierwszy, jak ktoś ginie.
Śmierć nie jest straszna, zwłaszcza kiedy usprawiedliwia ją...
historia.
Tak czy siak, jutro świat nie będzie już taki sam.
Tak, wiem.
Nasze dzieci będą żyły w innym świecie.
Szkoda, że rodzi się on na krwi.
Nataszo. Lepiej wyjedź z miasta. Na wszelki wypadek.
Nie wyjadę. Cokolwiek się stanie, zostanę z tobą.
- Nataszo! - Lowa, nawet nie zaczynaj.
Wiesz, że twoja elokwencja na mnie nie działa.
Poza tym, umówiliśmy się,
że sama o sobie decyduję.
18 PAŹDZIERNIKA, 1905
Precz z władzą tłustych fabrykantów!
Precz!
Niech żyje władza robotników!
Strącimy z piersi robotnika bucior żandarma!
Precz! Precz!
Nie pokazywać broni za wcześnie.
Wciągnij brzuch.
Nie zerkać na boki, bo was przejrzą.
I najważniejsze. Nie strzelać, dopóki nie dojdą do placu.
Czujesz, Trocki? To twój dzień.
Twoja historia i rewolucja!
Bez pośpiechu. Ma zginąć na oczach wielu.
Uważaj na carską policję.
Czemu stoimy, Trocki? Nie mów, że się boisz.
- To będzie jatka. - No i? Chciałeś jej.
Dążyłeś do tego. Zatrzymasz się o krok od rewolucji?
Trocki!
Niech przemówi Trocki!
Trocki! Trocki!
Demonstracja doszła do placu.
Pilnuj Trockiego.
Niech włos mu z głowy nie spadnie.
Sprawdźcie wszystko, zwłaszcza strychy i dachy.
Towarzysze!
Stanęliśmy rządowej szajce na piersi!
Obiecali nam wolność,
prawa wyborcze, władzę ustawodawczą.
I gdzie to wszystko?
Mamy im uwierzyć?
Nie!
Mikołaj II zaczął panowanie od tego,
że podziękował grenadierom
za masakrę jarosławskich robotników.
Takich jak wy! A nam urządził krwawą niedzielę!
Dla niego Rosja to ulicznica,
która zrobi wszystko za kilka groszy.
Czy możemy mu teraz uwierzyć?
Nie! Nie! Nie!
Rozejrzyjcie się.
Czy od wczoraj coś się zmieniło?
Nie!
Czy więzienia są otwarte?
Nie!
Wciąż słyszymy jęki i zgrzytanie zębów
zza tych przeklętych murów!
Czy nasi bracia wrócili z zsyłki do domów?
Nie!
Mikołaj II i jego łase na złoto sługusy
uważają się za sól ziemi,
a was za tępe i posłuszne bydło.
Za tryby, które napędzają ich syte, tłuste życie.
Ale nie. Mylą się!
To wy jesteście solą ziemi.
Tak! Tak! Tak!
Aresztować.
Czemu milczysz? Mów dalej!
Teraz chcą, żebyśmy poszli z gołymi rękami
na ich bagnety.
Chcą powtórzyć krwawą niedzielę,
utopić naszą rewolucję w jej własnej krwi.
Ale tak się nie stanie!
Nasze życie należy do nas i tylko do nas!
I nie oddamy go za worek tytoniu!
Obierzemy inną drogę.
I mówię wam,
że drogo zapłacą za krew naszych braci.
Tak!
Towarzysze! Rozejdźmy się do domów.
Co ty wyprawiasz?
Chodźmy do domów.
Postąpiłeś słusznie.
Bo obyło się bez krwi?
Bo to twoja decyzja.
Plac pusty. Tłum rozszedł się bez walki.
Jak to się rozszedł? Jak, do licha?
A Trocki?
Mówił pan...
- Aresztować od razu! - Tak jest!
Już!
- Panie Stołypin... - To pan.
- Krępuję się za każdym razem... - Nie szkodzi.
Wspomniałem o panu. Wypiszą czek.
Mam nadzieję, że to koniec z niemieckimi szpiegami w Petersburgu?
Ja też. Przepraszam, mam dużo pracy.
Jeszcze jedno.
Jak tylko dostanie pan czek, won z Rosji.
Mam swój honor.
Oczywiście.
Zostawcie nas.
Kim pan jest?
Tym, komu polecili przywrócić porządek w kraju.
Kosztem setek zabitych?
Jak pan sypia?
Nie narzekam.
Widzi pan...
Jestem gotowy na ofiary, ale tylko w konieczności.
A takiej nie było.
Niech pan nie kłamie.
To co robi wojsko w mieście?
Trzeba być gotowym na wszystko.
Jestem pragmatykiem. Do rewolucji w końcu dojdzie.
Ugrałem trochę czasu.
Zrobię, co można, żeby rewolucja była bezkrwawa.
Co do tego pan się myli.
Wrócimy i wszystkich was zabijemy.
Jednego pan nie rozumie.
Każda religia powstała na krwi to potwór,
który wcześniej czy później pożre własne dzieci.
Myśli pan, że rzuci mu nas na pożarcie,
a on się uspokoi?
Nie.
Niech pan o tym pomyśli w wolnym czasie.
Miło mi było poznać pana osobiście.
Nie myśl o tym, Jacson.
To już nie królik, lecz kawałek mięsa.
- Wody? - Nie trzeba. Pomówmy o panu.
Słucham.
Czemu powstrzymał pan szturm?
W niematerialnym świecie to się nazywa szósty zmysł.
Trocki, przecież nie wierzy pan w Boga.
Niech pan przyzna, że stchórzył.
Powiem coś oczywistego.
W 1905 ludzie nie byli gotowi na rewolucję.
Nie było broni, nie było planu działania
i poparcia większości.
I owszem, przestraszyłem się.
Nie więzienia ani śmierci,
ale bezcelowych ofiar,
o których mówimy od rana.
To tylko słowa. Przeczą im fakty.
Dobrze. Podam jeszcze jeden fakt.
Gdyby mnie wtedy zabili, nie byłoby żadnej rewolucji.
Wciąż nie rozumiesz, że rewolucja to ja?
- Czemu stoimy? - Nie ma węgla.
Zgłaszałem na ostatniej stacji.
Skąd wytrzasnę węgiel? Mówiłem, weź drewno!
Z drewnem to samo.
Żadnego lasu. Mam palić ławkami?
Swoją łepetyną! Chcesz iść pod sąd?
Przygotujcie się, towarzyszu.
Drewno się znajdzie.
Towarzyszu Sermuks.
Tyrani!
Co robicie?
Mój syn tu leży! Bezbożnicy!
Bóg was pokarze! Ja was zabiję!
Dranie!
Kończymy i jedziemy. Za dwie godziny mamy być w Mikołajowie.
Lwie Dawidowiczu, a co z nimi?
Ruszamy.
Trudno to zrozumieć komuś, kto sam nigdy się nie poświęcał.
Zapomina pan, że walczyłem. I też coś o tym wiem.
To czemu nie jesz?
To proste. Musimy jeść. Tak?
Dlatego zabiliśmy królika. I tyle. Uzasadniona ofiara.
To co innego.
Życie nie pozwalało mi być takim, jak ty.
Co znaczy „jak ja”?
Młodym głupcem, szukającym prawdy i odwracającym się od niej.
Bo prawda jest okrutna.
A ty jesteś młody i wciąż o czymś marzysz.
Mam dość tych obelg. Gdyby nie wiek...
To prawda, Frank.
Jak ci się nie podoba, idź w diabły i nie wracaj.
Nie przekonał mnie pan. W moim świecie prawda to prawda.
Nataszo, wyprowadź go.
A nie kompromisy z sumieniem.
Nataszo, wyprowadź go.
Ojcze, po co tu przyszedłeś?
Nie wzywałeś mnie?
Tak, chciałem porozmawiać.
Nie zmieniłeś się.
Pamiętam, jak byłeś mały.
Liczyłem, że się wykształcisz,
ukończysz uniwersytet i staniesz się kimś szanowanym.
Ale obrałeś inną drogę, przybrałeś inne nazwisko.
A teraz w twoim sercu nie ma nic.
To źle.
Chciałem zburzyć porządek, ustanowiony na nierówności.
Co w tym złego?
Pytałeś ludzi, czy tego chcą, czy nie?
Spytałeś mnie?
Synku. Pracowałem przez całe życie.
Uprawiałem zboże, zbudowałem dom.
A ty poświęciłeś życie niszczeniu.
Chciałem dla wszystkich stworzyć świat,
w którym rządzi sprawiedliwość i równość.
Prędzej czy później zrobię to, a ludzie się przekonają.
Jacy ludzie?
Jesteś Żydem, Lejba. Nigdy nie będziesz dla nich swoim.
Przyjechał Żydek z mieściny na grzbiecie małej szkapiny.
Pyta o radę rabina: „Na co mi taka szkapina?”.
A rabin na to: „Ubij gadzinę, to zjesz koninę.
Ślepia na świeczki, kiszki na książeczki.
A to, co pod ogonem ma zwierzę, żydowska gmina zabierze”.
Żegnaj, Lejba.
Tekst: Artur Wierzchowski